Kariyer Planı Nasıl Yapılır? Adım Adım Örnekli Rehber

Kendinizi değerlendirme soruları, SMART hedef yazımı, beceri açığı tablosu ve 12 aylık eylem planıyla kendi kariyer planınızı iki örnek kişi üzerinden adım adım hazırlayın.

Kariyer planı, bugün nerede olduğunuzu, bir yıl içinde nereye varmak istediğinizi ve aradaki farkı hangi adımlarla kapatacağınızı yazdığınız kısa bir çalışma belgesidir. Dört adımda hazırlanır: kendinizi değerlendirirsiniz, hedefi ölçülebilir biçimde yazarsınız, hedef ile bugünkü durumunuz arasındaki beceri açığını çıkarırsınız ve bu açığı aylara bölünmüş bir eylem planına dönüştürürsünüz. Bu rehberde her adımı iki kurgusal kişi üzerinden dolduruyoruz: ön muhasebe elemanı Elif ve IT destek uzmanı Murat.

Kariyer planı nedir, kimin işine yarar?

Kariyer planı on yıllık bir hayal listesi değildir. En kullanışlı hâli, önümüzdeki on iki ayı kapsayan, birkaç sayfalık ve her üç ayda bir güncellenen bir belgedir. Uzun vadeli yön de önemlidir ama somut adımlar kısa vadede atılır.

Plan özellikle şu durumlarda işe yarar:

• İlk birkaç yılınızdaysanız ve hangi yöne uzmanlaşacağınızı netleştirmek istiyorsanız
• Aynı pozisyonda uzun süredir ilerleyemediğinizi hissediyorsanız
• Terfi ya da bir üst unvan için neyin eksik olduğunu görmek istiyorsanız
• Ara verdikten sonra işe dönüyorsanız
• Farklı bir alana geçmeyi düşünüyorsanız (bu durumda plan daha uzun bir geçiş sürecini kapsar)

1. Adım: Kendinizi değerlendirin

Değerlendirme dört başlıkta yapılır. Soruların cevabını aklınızdan geçirmek yerine yazın; yazılı cevaplar sonraki adımlarda doğrudan kullanılır.

İlgi alanları

• İşimin hangi kısmında zamanın nasıl geçtiğini fark etmiyorum?
• Hangi görevleri sürekli erteliyorum?
• İş dışında hangi konularda kendiliğinden okuyup araştırıyorum?

Beceriler

• Ekipte en çok hangi konuda bana soru soruluyor?
• Son bir yılda tek başıma çözdüğüm en zor iş neydi?
• Performans görüşmelerinde ya da yöneticimden hangi geri bildirimleri aldım?

Değerler

• Benim için hangisi daha önemli: sabit gelir mi, esneklik mi, öğrenme mi, yöneticilik mi?
• Uzaktan veya hibrit çalışma benim için şart mı, tercih mi?

Koşullar

• Şehir değiştirebilir miyim? Aile sorumluluklarım neler?
• Haftada gelişime gerçekçi olarak kaç saat ayırabilirim?

Elif’in cevaplarından bir bölüm: “En çok fatura ve cari hesap mutabakatlarında soru soruluyor. Ay sonunda kıdemli muhasebecinin yaptığı kapanış işleri ilgimi çekiyor ama hiç tek başıma yapmadım. Haftada dört saat ayırabilirim. Şehir değiştirmek istemiyorum.”

Bir iş arkadaşınıza veya yöneticinize “Sence en iyi yaptığım iş ne?” diye sormak, kendi değerlendirmenizi dengelemek için iyi bir yoldur.

2. Adım: Hedefi SMART kuralıyla yazın

SMART, iyi bir hedefin beş özelliğinin İngilizce baş harfleridir. Türkçe karşılıklarıyla:

Elif’in hedefi önce ve sonra:

Önce: “Muhasebede ilerlemek istiyorum.”

Sonra: “On iki ay içinde ay sonu kapanışını ve KDV beyannamesi hazırlığını gözetim altında en az üç kez yapmış olmak ve bu deneyimle mevcut şirketimde ya da başka bir şirkette muhasebe uzmanı pozisyonuna geçmek.”

Murat’ın hedefi:

Önce: “Sistem tarafına geçmek istiyorum.”

Sonra: “On iki ay içinde Windows Server ve Active Directory yönetimini öğrenmek, şirketimdeki sunucu işlerinde en az iki görevi üstlenmek, bir ağ sertifikasına hazırlanmak ve sistem uzmanı ilanlarına başvurabilecek seviyeye gelmek.”

“Sonra” cümleleri uzun görünebilir; ama her biri, yıl sonunda “oldu” ya da “olmadı” diyebileceğiniz kadar nettir.

3. Adım: Beceri açığı tablosu

Hedef pozisyonun ne istediğini tahmin etmeyin; o pozisyon için açılmış beş on ilanı okuyup tekrar eden şartları çıkarın. Ardından her şartın yanına bugünkü seviyenizi ve açığı nasıl kapatacağınızı yazın. Son sütun en önemlisidir: Bir beceriyi öğrendiğinizi neyle göstereceksiniz?

Elif: ön muhasebe elemanından muhasebe uzmanına

Hedef pozisyonun ilanlarda nasıl tarif edildiğini görmek için ön muhasebe elemanı CV örneği ile muhasebe uzmanı CV örneğini yan yana açıp maddeleri karşılaştırmak da işe yarar: Aradaki fark, beceri açığınızın ta kendisidir.

Murat: IT destek uzmanından sistem yöneticisine

Murat’ın hedeflediği rolün tipik görevlerini sistem yöneticisi CV örneğinde görebilirsiniz.

4. Adım: 12 aylık eylem planı

Beceri açığı tablosunu dört çeyreğe bölün. Her çeyrekte en fazla üç ana iş olsun ve her işin bir çıktısı bulunsun. Elif’in planı:

Planı uygulanabilir tutan üç kural:

• Haftalık süre gerçekçi olsun: Değerlendirmede yazdığınız saatin üstüne çıkmayın. Haftada üç dört saat, düzenli olduğunda bir yılda ciddi bir fark yaratır.
• İşin içinde öğrenin: En değerli kanıtlar, mevcut işinizde üstlendiğiniz yeni görevlerdir. Yöneticinizden hedefinize uygun bir sorumluluk istemek, kurs bitirmekten çoğu zaman daha etkilidir.
• Ücretsiz kaynakları kullanın: İŞKUR’un iş ve meslek danışmanlığı hizmeti, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Halk Eğitim Merkezlerinin çoğunlukla ücretsiz kursları, meslek odalarının ve derneklerin eğitimleri iyi başlangıç noktalarıdır. Güncel kurs listeleri için kurumların resmî sayfalarına bakın.

Planı ne sıklıkla gözden geçirmeli?

Her üç ayda bir, yarım saatinizi ayırıp aşağıdaki kontrol listesinden geçin:

• Bu çeyrek için planladığım işlerin hangilerini bitirdim, hangileri kaldı ve neden?
• Hangi somut kanıtı ürettim? Belge, rapor, proje, yeni görev…
• Hedef pozisyonun ilanlarında yeni bir şart ortaya çıktı mı?
• Hedefim hâlâ istediğim şey mi, yoksa öğrendiklerim yönümü değiştirdi mi?
• Önümüzdeki üç ayın en önemli üç işi ne?
• CV’m ve LinkedIn profilim bu çeyrekte kazandıklarımı gösteriyor mu?

Yılda bir kez de daha geniş bir değerlendirme yapın. İş değişikliği, taşınma, ailede yeni bir sorumluluk gibi büyük değişikliklerde ise planı beklemeden yeniden yazın. Planın değişmesi başarısızlık değil, planın çalıştığının göstergesidir.

Sık sorulan sorular

Hedefim henüz belli değilse kariyer planı yapabilir miyim?

Evet. Bu durumda ilk çeyreğin hedefi “karar vermek” olur: iki üç alanı araştırmak, o alanlarda çalışan kişilerle konuşmak ve küçük denemeler yapmak. Kararınızı verdikten sonra planın geri kalanını doldurursunuz.

Planımı yöneticimle paylaşmalı mıyım?

Hedefiniz mevcut şirketinizde ilerlemekse paylaşmak çoğu zaman avantajlıdır; yöneticiniz size uygun görevleri yönlendirebilir. Hedefiniz başka bir şirketse planın ayrıntılarını kendinize saklamanız daha uygun olabilir.

Kariyer planı için belirli bir yaş var mı?

Yoktur. Meslek hayatının başında da, yıllar sonra yön değiştirirken de aynı dört adım geçerlidir; değişen yalnızca beceri açığı tablosunun içeriğidir.

Plana uymayı nasıl sürdürürüm?

Haftalık çalışma saatinizi takviminize sabit bir randevu gibi yazın ve her çeyrek sonu gözden geçirmesini önceden planlayın. Küçük ama düzenli adımlar, arada bir yapılan yoğun çalışmalardan daha kalıcıdır.

Planınızın son çeyreğinde ihtiyaç duyacağınız şey güncel bir CV olacak. Kazandığınız her yeni görevi ve belgeyi o anda kaydetmek için CV oluşturucuda üye olup CV’nizi saklayabilir, her çeyrek sonunda yeni maddeleri ekleyerek hedef pozisyona hazır bir sürüm tutabilirsiniz.