Fazla mesai nedir?
İş Kanunu’na göre fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır. Haftalık çalışma süresi günlere eşit olmayan şekilde dağıtılmışsa (denkleştirme), bazı haftalarda 45 saat aşılsa bile ortalama haftalık süre aşılmadıkça bu çalışmalar fazla mesai sayılmaz.
Fazla çalışma için çalışanın onayı alınmalıdır ve bir yıldaki toplam fazla çalışma 270 saati geçemez. Gece çalışmalarında ve sağlık nedeniyle çalışma süresi kısaltılmış işlerde fazla çalışma yapılamaz.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
- Saat ücreti: Aylık brüt ücret 225’e bölünür (30 gün × 7,5 saat).
- Fazla mesai saat ücreti: Saat ücreti %50 artırılır (× 1,5).
- Brüt fazla mesai ücreti: Fazla mesai saat ücreti, fazla çalışılan saatle çarpılır.
- Kesintiler: Brüt tutardan SGK ve işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Fazla mesai ücreti o ayın maaşına eklenerek vergilendirildiğinden net tutar ödemenin yapıldığı aya göre değişir.
Örnek: brüt 50.000,00 TL maaşla 20 saat fazla mesai (Ocak)
| Saat ücreti (50.000 ÷ 225) | 222,22 TL |
| Fazla mesai saat ücreti (× 1,5) | 333,33 TL |
| Brüt fazla mesai ücreti (20 saat) | 6.666,60 TL |
| SGK ve işsizlik primi | − 999,99 TL |
| Gelir vergisi | − 849,99 TL |
| Damga vergisi | − 50,60 TL |
| Net fazla mesai ücreti | 4.766,02 TL |
Asgari ücretle çalışan için saat ücreti 146,80 TL, fazla mesai saat ücreti 220,20 TL’dir. Ayrıntılar için asgari ücret 2026 sayfasına bakabilirsiniz.
Fazla sürelerle çalışma (%25)
İş sözleşmenizde haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse (örneğin haftada 40 saat), bu süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır. Bu saatler için saat ücretinin %25 fazlası ödenir. 45 saati aşan kısım ise normal fazla mesai olarak %50 zamlı ödenir.
Resmî tatil ve bayramlarda çalışma
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan işçiye o günün ücreti tam olarak ödenir. Bu günlerde çalışan işçiye ise ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir. Örneğin asgari ücretli bir çalışan için bir günlük ücret brüt 1.101,00 TL’dir.
Fazla mesai yerine serbest zaman
Çalışan isterse zamlı ücret yerine fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilir. Bu süre altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretten kesinti yapılmadan kullandırılır.
Fazla mesai ücretinden hangi kesintiler yapılır?
- SGK primi (%14) ve işsizlik sigortası primi (%1): Prime esas kazanç üst sınırına kadar olan kısım üzerinden kesilir.
- Gelir vergisi: Fazla mesai ücreti o ayın maaşına eklenir ve yıl başından beri biriken matraha göre vergilendirilir. Matrahınız bir vergi dilimini aşarsa fazla mesainin bir kısmı daha yüksek oranla vergilendirilir.
- Damga vergisi: Binde 7,59.
Asgari ücret istisnası, ücretin asgari ücrete isabet eden kısmıyla sınırlıdır ve maaşınızda kullanıldığından fazla mesai ücretinin tamamı vergilendirilir. Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 41 ve 47.
Sıkça sorulan sorular
Fazla mesai saat ücreti nasıl hesaplanır?
Aylık brüt ücret 225’e (30 gün × 7,5 saat) bölünerek saat ücreti bulunur. Fazla çalışılan her saat için bu tutarın yüzde elli fazlası, yani saat ücretinin 1,5 katı ödenir. Örneğin brüt 50.000 TL maaş için saat ücreti 222,22 TL, fazla mesai saat ücreti 333,33 TL’dir.
Asgari ücretli 1 saat fazla mesai ücreti ne kadar?
2026 yılında asgari ücretle çalışanın bir saatlik fazla mesai ücreti brüt 220,20 TL’dir. Ocak ayında yapılan 10 saatlik fazla mesai için brüt 2.202,00 TL, kesintilerden sonra net 1.574,24 TL ödenir. Asgari ücret istisnası maaşta kullanıldığı için fazla mesai ücretinin tamamından vergi kesilir.
Fazla mesai yapmak zorunlu mu?
Hayır. İş Kanunu’na göre fazla çalışma yaptırmak için çalışanın onayı alınmalıdır. Arıza veya zorlayıcı sebepler gibi kanunda sayılan zorunlu durumlarda ise işveren, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak ölçüde fazla çalışma yaptırabilir.
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Bir yıldaki fazla çalışma toplamı 270 saati geçemez. Gece çalışmalarında ve sağlık nedeniyle çalışma süresi kısaltılmış işlerde ise fazla çalışma yapılamaz.
Fazla mesai ücreti yerine izin kullanabilir miyim?
Evet. İsterseniz fazla çalıştığınız her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalıştığınız her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanabilirsiniz. Bu serbest zaman altı ay içinde, çalışma süreleri içinde ve ücretinizden kesinti yapılmadan kullandırılır.
Cumartesi veya pazar çalışmak fazla mesai sayılır mı?
Fazla çalışma günlere göre değil, haftalık toplam çalışma süresine göre belirlenir. Cumartesi ya da pazar çalıştığınız hafta toplam çalışmanız 45 saati aşıyorsa aşan kısım fazla mesaidir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmanın ise ayrı bir ücreti vardır: çalışılan her gün için bir günlük ücret ilave ödenir.
Hesaplamalar bilgilendirme amaçlıdır ve resmî bordro yerine geçmez. Engellilik indirimi, teşvikler, ek ödemelerin vergilendirilmesi, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve kişisel durumunuz sonucu değiştirebilir. Kesin tutar için işvereninizin bordro birimine veya bir mali müşavire danışın.